Al vier maanden lang demonstreren studenten en jongeren in de Albanese hoofdstad Tirana tegen de regering van de sinds 2013 zittende premier Edi Rama. De Flamingo-protesten begonnen met verzet tegen de verkoop van een natuurgebied aan Trump-schoonzoon Kushner. Sinds anderhalve week lopen die protesten uit op gewelddadige confrontaties met de politie. Het patroon is steeds hetzelfde: in de loop van de middag komen jongeren samen rond regeringsgebouwen in het centrum, er is massaal politie op de been, in de loop van de avond volgen er ongeregeldheden.
 |
| Jongeren verzamelen zich in de middag |
Met een aantal collega-lobbyisten was ik vorige week tijdens een werkbezoek in Tirana. We wilden daar zien en horen hoe het land zich politiek ontwikkelt en wat de plaats van lobby-organisaties is. We spraken de minister van buitenlandse zaken, de Nederlandse ambassadeur, het EU-bureau dat toetreding tot de EU begeleidt, kritische onderzoeksjournalisten van BIRN en de milieuorganisatie REA. Uiteraard leverde dat nogal verschillende perspectieven op, van verdediging van het regeringsbeleid en genuanceerde stellingnames tot fundamentele kritiek. Kritiek op een weinig democratische cultuur, met twee grote partijen die hun machtsposities bewaken en het ontbreken van een kritische pers en een open debat.
 |
| Onze groep met ambassadeur Marleen Monster |
 |
| In gesprek met directeurMihallaq Quirjo van het Resource Environmental Center |
Opvallend is de overgrote steun voor toetreding tot de EU, die in 2030 tot stand moet komen. In het communistische tijdperk was Albanië een extreem geïsoleerd land, de inwoners konden ook nergens heen. De wens om bij Europa te horen is nu enorm groot, een wens die niet alleen politiek is, maar ook uit een idee van Europa als een cultureel project voortkomt. Het kwam op mij ook over als een soort verzekeringsbewijs tegen de invloed van andere regionale geopolitieke spelers, zoals Rusland en Turkijke. Vraag is wat er met die toetreding zal gebeuren wanneer Marine le Pen en de AFD volgend jaar de verkiezingen winnen in de twee landen die de kern van de EU vormen.
De schaduw van het oude regime van Enver Hoxha is nooit ver weg. In twee grote bunkers is te zien hoe deze dictator een schrikbewind uitoefende en dacht ondergronds zijn bewind te kunnen redden in nood en bij aanvallen. Hoxha bouwde in tien jaar tijd meer dan 170.000 (!) bunkers in het hele land, een peperdure operatie waarbij flink wat slachtoffers vielen.
 |
| Het vertrek van dictator Enver Hoxha in het grote ondergrondse bunkercomplex |
Persoonlijke hoogtepunten waren er ook, niet in het minst door de zoals altijd aangename reisgenoten en het geweldige eten en drinken. Heel bijzonder was het bezoek aan het huis van de grootse schrijver Ismaïl Kadare, waarvan ik het werk bewonder. Te zien is daar hoe hij zijn boeken schreef en hoe zijn bibiotheken (een officiële en een officieuze) eruit zagen. Kadare werd door het regime min of meer getolereerd.
 |
| Muurschildering op het woonhuis van Kadare |
 |
| Kadare's bureau |
Ander hoogtepunt was de bezichtiging van de negentiende-eeuwse Et'hem Beymoskee op het gigatische Skanderbergplein, een schitterende moskee vol subtiele schilderingen.
 |
| De entree van de moskee |
 |
| Interieur van de schitterende moskee |
Al met al was dit een enorm interessant bezoek, in een heel levendige en dynamische stad op een spannend politiek moment. Hoe het verder moet met de protesten weet eigenlijk niemand, de regering van Rama doet geen concessies. Misschien wijst buurland Servië de weg, waar de studentenlijst die uit soortgelijke studentenprotesten voortkwam de verkiezingen dit weekend won.
Deze blogpost over een bezoek aan Tirana is op persoonlijke titel geschreven.
